Peru

M─Öczennicy z Peru. Historia polskich misjonarzy w andyjskim Pariacoto.

m─Öczennicy z peru

Poznaj ujmuj─ůc─ů histori─Ö polskich misjonarzy w pracuj─ůcych w Andach. Dowiedz si─Ö, jak dzi┼Ť wygl─ůda┬áPariacoto, g├│rskie miasto, w kt├│rym ostatnie lata ┼╝ycia sp─Ödzili m─Öczennicy z Peru: Zbigniew Strza┼ékowski oraz Micha┼é Tomaszek. Poznaj do┼Ťwiadczenie ks. Wiktora Zajusza, kt├│ry w 2017 roku┬á┼╝y┼é i pracowa┼é na misji w┬áPariacoto.

Jaki był cel misji Błogosławionych Męczenników?

By┼éa to ewangelizacja tych bardzo biednych, ale spragnionych Boga ludzi. Pomoc charytatywna, udzielanie im sakrament├│w┬á┼Ťwi─Ötych oraz… zwyczajna obecno┼Ť─ç w┼Ťr├│d nich. Byli tymi, kt├│rzy nie tylko m├│wili im o Bogu i┬áJego mi┼éo┼Ťci, ale to pokazali swoimi czynami a przede wszystkim swoj─ů ┼Ťmierci─ů m─Öcze┼äsk─ů.

M┼éodo┼Ť─ç polskich m─Öczennik├│w w Peru

męczennicy w peru zbigniew strzałkowski

Błogosławiony Ojciec Zbigniew Strzałkowski

Urodzi┼é si─Ö w 1958 w Tarnowie i zosta┼é ochrzczony w miejscowej katedrze. Od 1965 do 1973 chodzi┼é do szko┼éy podstawowej w Zawadzie. W roku 1978 uko┼äczy┼é szko┼é─Ö ┼Ťredni─ů w Tarnowie i przez rok zaj─ů┼é si─Ö prac─ů zawodow─ů.

Nast─Öpnie (rok 1979) Zbigniew rozpocz─ů┼é nowicjat w zakonie Ojc├│w Franciszkan├│w Konwentualnych w Smardzewicach.┬á Pod koniec 1986 uko┼äczy┼é studia filozoficzno-teologiczne w Krakowie, a ┼Ťwi─Öcenia kap┼éa┼äskie otrzyma┼é we Wroc┼éawiu 7 czerwca 1986 roku. W latach 1986-1988 pracowa┼é jako wicerektor Ni┼╝szego Seminarium Duchownego Ojc├│w Franciszkan├│w w Legnicy.

Na misj─Ö do Peru ruszy┼é w 1988, kt├│rej celem by┼éa┬ápo┼éo┼╝ona w Andach wioska┬áPariacoto. W dniu 9 sierpnia 1991 roku zosta┼é zabity przez terroryst├│w z organizacji ┼Üwietlisty Szlak (Sendero┬áLuminoso). Ojciec Zbigniew zosta┼é pochowany w ko┼Ťciele w┬áPariacoto. Dnia 5 grudnia 2015 roku owocem jego m─Öcze┼äskiej ┼Ťmierci, by┼éa beatyfikacja w le┼╝─ůcym na p├│┼énocy Peru mie┼Ťcie┬áChimbote. Ma dw├│ch braci.

męczennicy z peru michał tomaszek

Błogosławiony Ojciec Michał Tomaszek

Micha┼é Tomaszek urodzi┼é si─Ö w 1960 w ┼ü─Ökawicy ko┼éo ┼╗ywca. Przyj─ů┼é tam chrzest w ko┼Ťciele parafialnym oraz wychowywa┼é si─Ö w towarzystwie brata bli┼║niaka, oraz dw├│ch si├│str. Do 1975 by┼é uczniem szko┼éy podstawowej w ┼ü─Ökawicy, nast─Öpnie przeni├│s┼é si─Ö do Lednicy, gdzie uko┼äczy┼é szko┼é─Ö ┼Ťredni─ů w 1980 roku.

W roku 1980 (czyli rok po Zbigniewie Strza┼ékowskim) rozpocz─ů┼é nowicjat w zakonie Ojc├│w Franciszkan├│w Konwentualnych w Smardzewicach. Z kolei w 1987 uko┼äczy┼é studia filozoficzno-teologiczne w Krakowie i w tym samym roku przyj─ů┼é ┼Ťwi─Öcenia kap┼éa┼äskie w Krakowie. Od 1987 do 1989 pracowa┼é jako duszpasterz w Pie┼äsku.

Misja Ojca Micha┼éa w Peru rozpocz─Ö┼éa si─Ö w 1989 roku, kiedy jako m┼éody kap┼éan dosta┼é zgod─Ö na wyjazd do miejscowo┼Ťci┬áPariacoto. Dnia 9 sierpnia 1991 roku mia┼éa miejsce tragiczna ┼Ťmier─ç m─Öcze┼äska z r─ůk terroryst├│w z organizacji ┼Üwietlisty Szlak (Sendero┬áLuminoso). Ojciec Micha┼é Tomaszek zosta┼é pochowany w ko┼Ťciele w┬áPariacoto, a 5 grudnia 2015 roku, w mie┼Ťcie┬áChimbote, mia┼éa miejsce jego beatyfikacja.

Męczennicy z Peru. Życie w cieniu "Świetlistego Szlaku"

Par─Ö s┼é├│w odno┼Ťnie m─Öcze┼äskiej ┼Ťmierci Ojca Zbigniewa oraz Micha┼éa. W latach 80 i
pocz─ůtk├│w 90 ubieg┼éego stulecia w Peru dzia┼éa┼éa organizacja terrorystyczna ┼Üwietlisty Szlak (Sendero Luminoso). By┼éa to grupa ludzi kt├│ra chcia┼éa w tym kraju przeprowadzi─ç rewolucj─Ö komunistyczn─ů. W skutek tych dzia┼éa┼ä zgin─Ö┼éo z ich r─ůk tysi─ůce Peruwia┼äczyk├│w. Ko┼Ťci├│┼é katolicki r├│wnie┼╝ by┼é postrzegany przez ta organizacj─Ö jako wr├│g: bo naucza┼é o mi┼éo┼Ťci, m├│wi┼é o przebaczeniu, o tym ┼╝e nie mo┼╝na zabija─ç niewinnych ludzi a wr─Öcz pomaga┼é tym ludziom materialnie. W oczach senderyst├│w by┼éo to zwyczajne zniech─Öcanie ludzi do rewolucji.

W dniu 9 sierpnia 1991 roku grupa terroryst├│w przyby┼éa kolejny raz do Pariacoto. Byli ju┼╝ tam wcze┼Ťniej par─Ö razy, jednak tego dnia po wieczornej mszy ┼Ťwi─Ötej weszli do klasztoru, zwi─ůzali obydwu kap┼éan├│w i zabranym samochodem wywie┼║li z misji. Po drodze zabrali r├│wnie┼╝ miejscowego w├│jta (alcalde) Pariacoto, przejechali przez drewniany most, kt├│ry ┼é─ůczy miasteczko z drog─ů do Huaraz, most podpalili i pojechali w g├│ry oko┼éo 2 km od miasteczka do miejsca zwanego Pueblo Viecho (co po hiszpa┼äsku znaczy stara wie┼Ť). Tam strza┼éami w ty┼é g┼éowy zabili ca┼é─ů tr├│jk─Ö. Przy klasztorze do samochodu zd─ů┼╝y┼éa wsi─ů┼Ť─ç b─Öd─ůca peruwia┼äsk─ů siostra zakonna Berta, ale unikn─Ö┼éa ┼Ťmierci poniewa┼╝ terrory┼Ťci wyrzucili j─ů jeszcze przed mostem.

Miejsce ┼Ťmierci polskich misjonarzy w Peru
Miejsce ┼Ťmierci polskich misjonarzy w Peru.

M─Öczennicy z Peru pozostali w Pariacoto

Po p├│┼énocy miejscowa ludno┼Ť─ç ┼Ťwiadoma co si─Ö sta┼éo posz┼éa szuka─ç ofiar i w znaleziono ich cia┼éa w wspomnianym Pueblo Viejo. Szybko poinformowano Biskupa Chimbote (Pariacoto nale┼╝y do tej diecezji) o tym co si─Ö sta┼éo. Zaniepokojony biskup jeszcze tej samej nocy przyjecha┼é do Pariacoto. Na drugi dzie┼ä zawieziono ich cia┼éa do szpitala w Casma (w celu dokonania sekcji zw┼éok), a potem odby┼é si─Ö ich pogrzeb. Zostali pochowani w miejscowym ko┼Ťciele w Pariacoto. Przed beatyfikacj─ů w 2015 roku do ko┼Ťcio┼éa dobudowano kaplic─Ö M─Öczennik├│w i tam przeniesiono trumny Ojca Zbigniewa Strza┼ékowskiego oraz Micha┼éa Tomaszka.

Co ciekawe w Pariacoto w tym czasie przebywa┼é z nimi r├│wnie┼╝ trzeci Ojciec Franciszkanin ÔÇô Jaros┼éaw Wysocza┼äski, ale w czasie tych wydarze┼ä by┼é na urlopie w rodzinnej miejscowo┼Ťci w Polsce. W ten spos├│b najprawdopodobniej unikn─ů┼é ┼Ťmierci. Wspomniana wcze┼Ťniej siostra Berta, by┼éa g┼é├│wnym ┼Ťwiadkiem przy procesie Beatyfikacji i ┼╝yje do dzisiaj. W tej chwili (2021) mieszka w klasztorze w Limie.

męczenicy z peru grób zbigniew strzałkowski oraz michał tomaszek
Symbliczny grób Zbigniewa Strzałkowskiego oraz Michała Tomaszka na cmentarzu w Pariacoto.

Jak wygl─ůda Pariacoto dzisiaj?

Pariacoto┬áto pi─Ökne miasteczko po┼éo┼╝one u st├│p And├│w. Parafia w┬áPariacoto┬ájest bardzo rozleg┼éa. Opr├│cz samego miasteczka polscy misjonarze┬áprowadz─ů tam dzia┼éalno┼Ť─ç duszpastersk─ů i s─ů odpowiedzialni za obs┼éug─Ö oko┼éo 70 kaplic rozsianych po g├│rach. Najwy┼╝sza znajduje si─Ö na wysoko┼Ťci ponad 4000 m n.p.m. Ojcowie┬áFranciszkanie┬áprowadz─ů r├│wnie┼╝ w parafii centrum katechetyczne, gdzie spotykaj─ů si─Ö r├│┼╝ne grupy parafialne. Prowadz─ů r├│wnie┼╝ dzia┼éalno┼Ť─ç charytatywn─ů. Co roku w rocznic─Ö m─Öcze┼ästwa odbywaj─ů si─Ö wielkie uroczysto┼Ťci, na kt├│re przyje┼╝d┼╝a bardzo wielu ludzi.

m─Öczenicy z peru pariacoto
Pariacoto

Ostatnio na terenie misji za┼éo┼╝yli ogr├│d ekologiczny, gdzie uprawiaj─ů pomidory i zio┼éa. Przy parafii dzia┼éa jeszcze zesp├│┼é muzyczny za┼éo┼╝ony przez Ojca Micha┼éa. Co ciekawe we wszystkich sklepach i restauracjach w┬áPariacoto┬áwidoczne s─ů zdj─Öcia M─Öczennik├│w. Tak samo jest w domach mieszka┼äc├│w wioski. Nawet tzw.┬áÔÇ×moto-taxiÔÇŁ┬á(niewielkie riksze oferuj─ůce przejazdy na kr├│tkie odleg┼éo┼Ťci) maj─ů nazw─Ö Miguel (Micha┼é) oraz Zbigniew. Pami─Ö─ç o M─Öczennikach jest tam bardzo ┼╝ywa. Po wielu pracach modernizacyjnych ko┼Ťci├│┼é w┬áPariacoto┬ádzisiaj wygl─ůda imponuj─ůco. W┼éa┼Ťciwie mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e jest to ju┼╝ Sanktuarium polskich M─Öczennik├│w w Peru.

m─Öczenicy z peru ko┼Ťci├│┼é w pariacoto
Ko┼Ťci├│┼é w Pariacoto.

M─Öczennicy z Peru. Do┼Ťwiadczenia ks.Wiktora zajusa

Sam w roku 2017 by┼éem r├│wnie┼╝ w┬áPariacoto. Chocia┼╝ by┼éem tzw. gringo, ludzie dla mnie bardzo ┼╝yczliwi. Wspomnienie M─Öczennik├│w, jak ju┼╝ napisa┼éem, tam bardzo ┼╝ywe. Bardzo cz─Östo s┼éucha┼éem opowiada┼ä miejscowych o M─Öczennikach. Ludzie nie s─ů tam bogaci, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e s─ů bardziej szcz─Ö┼Ťliwi od nas. Szczeg├│lnie tam w g├│rach. Mimo ┼╝e maj─ů cz─Östo niewiele (czasami tylko tyle, aby tylko prze┼╝y─ç z dnia na dzie┼ä), s─ů bardzo pogodni.

Jak trafiłem do Pariacoto?

Wszystko zacze┼éo si─Ö, gdy znalaz┼éem w Internecie stron─Ö┬á Ojc├│w Franciszkan├│w Konwentualnych z Krakowa. Wyczyta┼éem kolejne informacje. Nast─Öpnie nawi─ůza┼éem z nimi kontakt, jak r├│wnie┼╝ z rodze┼ästwem B┼éogos┼éawionych M─Öczennik├│w. Potem uda┼éo mi si─Ö sprowadzi─ç do parafii relikwie I stopnia B┼éogos┼éawionych M─Öczennik├│w (s─ů to ma┼ée fragmenty ich ko┼Ťci pobrane przed ich beatyfikacj─ů). Potem by┼éy nabo┼╝e┼ästwa w ko┼Ťciele za ich wstawiennictwem, na kt├│re przychodzi┼éo mn├│stwo ludzi. Ale to nie wszystko.

W styczniu 2017 roku pojecha┼éem po raz pierwszy do Peru razem z moimi przyjaci├│┼émi (by┼éo nas 7 os├│b). Celem naszej pielgrzymki by┼éo oczywi┼Ťcie┬áPariacoto. Po powrocie M─Öczennicy dalej dawali zna─ç o┬ásobie. Postanowi┼éem przej┼Ť─ç do Zakonu Ojc├│w┬áFranciszkan├│w┬áKonwentualnych prowincji Krakowskiej i pojecha─ç na misje do Peru. Ks. Biskup wyrazi┼é na to zgod─Ö, bo by┼éem kap┼éanem diecezji katowickiej.


W czerwcu 2017 r. po 19 latach bycia proboszczem pożegnałem się ze swoimi parafianami i 4
sierpnia 2017 r. wyjecha┼éem na misje do Peru. By┼éem tam na 3 parafiach prowadzonych przez Ojc├│w Franciszkan├│w w Limie, Chimbote i Pariacoto. By┼éem jeszcze we wrze┼Ťniu 2019 r. po raz trzeci w Peru i my┼Ťl─Ö, ┼╝e nie ostatni.

kaplica polskich m─Öczennik├│w w Pariacoto
Ks. Wiktor w kaplicy polskich meczennik├│w w Peru.

Dla Boga nie ma rzeczy niemo┼╝liwych

W dniu 5 grudnia 2015 r. kiedy by┼éa ich beatyfikacja, by┼éem ju┼╝ 18 lat proboszczem w parafii ┼Ťw. J├│zefa w Mys┼éowicach- Krasowach. By┼é to czas odwiedzin duszpasterskich tzw. ÔÇ×kol─ÖdyÔÇŁ, kt├│ra rozpoczyna┼éa si─Ö o godzinie 12:00. Wcze┼Ťniej wyczyta┼éem w gazecie, ┼╝e o 10:00 jest w polskiej telewizji transmisja ze mszy ┼Ťw. beatyfikacyjnej Polskich M─Öczennik├│w z Peru. Wi─Öc postanowi┼éem j─ů obejrze─ç. Widzia┼éem p├│l mszy ┼Ťwi─Ötej no i poszed┼éem na kol─Öd─Ö. Wieczorem znalaz┼éem czysty zeszyt i postanowi┼éem, w nim zapisywa─ç wszystko, co jest zwi─ůzane z M─Öczennikami. Zreszt─ů mam go do dzisiaj i dalej zapisuj─Ö. My┼Ťla┼éem, ┼╝e to ju┼╝ wszystko jednak, M─Öczennicy dalej ÔÇ×siedzieliÔÇŁ mi w g┼éowie. 

Kiedy Przylecia┼éem do Peru i opowiada┼éem  Ojcom Franciszkanom o tej transmisji ogl─ůdanej o 10 rano w Polsce. Zdziwili si─Ö i powiedzieli, ┼╝e mi si─Ö chyba co┼Ť pomiesza┼éo, bo msza by┼éa o 10:00ÔÇŽ w Chimbote (miasto na p├│┼énocy Peru). W Polsce by┼éa w tym czasie godzina 16:00. Nic mi si─Ö nie pomiesza┼éo ÔÇô widzia┼éem j─ů o 10:00 w polskiej telewizji i nawet to zapisa┼éem w tym swoim zeszycie, o kt├│rym te┼╝ wspomnia┼éem. I to jest dla mnie tajemnica, dla kt├│rej nie znajduj─Ö wyja┼Ťnienia. Dla Boga nie ma rzeczy niemo┼╝liwych.

M├│j Pobyt w Pariacoto

Ci─ůgle do┼Ťwiadcza┼éem ┼╝yczliwo┼Ťci Peruwia┼äczyk├│w. Dzieci zawsze mnie poprawia┼éy, kiedy pomyli┼éem co┼Ť po hiszpa┼äsku, ale zawsze by┼éo to z u┼Ťmiechem, no bo ÔÇ×padre WiktorÔÇŁ znowu si─Ö pomyli┼é i co┼Ť powiedzia┼é nie tak. Rozmawia┼éem te┼╝ z miejscow─ů m┼éodzie┼╝─ů i te┼╝ wspominali polskich m─Öczennik├│w, chocia┼╝ przecie┼╝ ich osobi┼Ťcie nie znali.

Wieczorami podziwia┼éem pi─Ökne gwie┼║dziste niebo (z bardzo widocznym krzy┼╝em po┼éudnia), a w dzie┼ä wspania┼ée widoki g├│r. Pobyt w Peru a szczeg├│lnie w┬áPariacoto┬ápozostanie na zawsze w mojej pami─Öci (nie tylko w zdj─Öciach, kt├│re tam zrobi┼éem). Wszystkim, kt├│rzy b─Öd─ů kiedy┼Ť w Peru,┬ápolecam odwiedzi─ç to miejsce modlitwy, skupienia oraz ciszy.

Uroczysto┼Ťci ku czci M─Öczennik├│w w Pariacoto
Uroczysto┼Ťci ku czci polskich m─Öczennik├│w w Pariacoto.

Czym zaimponowali mi polscy m─Öczennicy?

To, co teraz pisz─Ö to moje bardzo osobiste przemy┼Ťlenia, ale ch─Ötnie si─Ö┬áz nimi podziel─Ö. W czym najbardziej imponuje mi ┼╝ycie B┼éogos┼éawionych M─Öczennik├│w: tym,┬á┼╝e wytrwali do ko┼äca. Mogli uciec z misji, tym bardziej ┼╝e wiedzieli co┬ási─Ö tam w Peru dzieje. Jednak zostali ze swoimi parafianami do ko┼äca. Nie zostawili ich samych, maj─ůc ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e mog─ů zgin─ů─ç. To tak jak w przypowie┼Ťci o dobrym pasterzu, kt├│ry nie opuszcza swoich┬áowiec w chwili zagro┼╝enia, ale pozostaje z nimi do ko┼äca.

Jak ich historia wp┼éyn─Ö┼éa na moje ┼╝ycie? Trudno mi wyliczy─ç wszystkie szczeg├│┼éy.┬áPowiem tylko jedno: inaczej patrz─Ö na ┼Ťwiat. Na ludzi kt├│reych codziennie┬áspotykam na swoje drodze. Wiem, ┼╝e czasem warto z czego┼Ť zrezygnowa─ç… chocia┼╝┬ámo┼╝e mi si─Ö to podoba. Wiem, ┼╝e mi┼éo┼Ť─ç do ludzi to nie mog─ů by─ç tylko┬ápuste s┼éowa, ale za tym musz─ů i┼Ť─ç konkretne gesty. Wiem r├│wnie┼╝ ┼╝e ┼╝ycie┬áto nie tylko sama tzw. ÔÇ×kasaÔÇŁ, bo mo┼╝na jej mie─ç du┼╝o a by─ç┬ánieszcz─Ö┼Ťliwym.

Cieszę się z każdego dnia, który dostaje od Pana Boga i za to Mu dziękuję.

Powr├│t do Polski

Po p├│┼érocznym pobycie w Peru musia┼éem wr├│ci─ç do┬ákraju z powod├│w zdrowotnych, ale B┼éogos┼éawieni M─Öczennicy s─ů dalej w┬ámoim ┼╝yciu i ci─ůgle mnie ÔÇ×zaskakuj─ůÔÇŁ.┬áMimo ┼╝e ju┼╝ nie jestem w Peru tylko w Polsce to┬áca┼éy czas mam kontakt z Ojcami Franciszkanami┬áw Peru i nie tylko tymi z┬áPeru, ale tak┼╝e tymi tu w Polsce. B┼éogos┼éawieni M─Öczennicy s─ů dalej w moim ┼╝yciu, cz─Östo innym opowiadam o Nich, o moim pobycie tam na misjach w Peru, modl─Ö si─Ö do nich, prosz─ůc za mn─ů i moimi bliskimi o┬áwstawiennictwo u Boga. Wiem, ┼╝e do ko┼äca ┼╝ycia b─Öd─ů mi towarzyszyli.

Powr├│t do Polski

Pan B├│g na drodze ┼╝ycia ka┼╝demu z nas stawia drugiego cz┼éowieka. Na mojej┬ápostawi┼é B┼éogos┼éawionych M─Öczennik├│w i za to Mu serdecznie dzi─Ökuj─Ö. To, co napisa┼éem, to nie s─ů tylko g├│rnolotne s┼éowa. Pisa┼éem to z serca, a nie z konieczno┼Ťci czy dla poklasku. Mo┼╝e kiedy┼Ť komu┼Ť si─Ö przydadz─ů.┬á

To jest moje ┼Ťwiadectwo i dzi─Ökuj─Ö Panu Paw┼éowi Wilk z biura podr├│┼╝y┬áFeel Peru Travel┬áza mo┼╝liwo┼Ť─ç podzielenia si─Ö moimi rozwa┼╝aniami na temat misji w Pariacoto. B┼éogos┼éawieni M─Öczennicy wstawiajcie si─Ö u Boga za Panem Paw┼éem, jego ┼╝on─ů, jego rodzin─ů oraz za wszystkich kt├│rzy b─Öd─ů korzysta─ç z ich biura podr├│┼╝y, kt├│rzy odwiedza─ç b─Öd─ů Peru. Miejcie ich w swojej opiece.

Paz i Bien/ Pok├│j i Dobro,

Ks. Wiktor Zajusz
Ks. Wiktor Zajusz

Dowiedz si─Ö wi─Öcej o misjach Franciszkan├│w w Polsce oraz Peru: